Muelheimer-Forum  
     

Left Nav Registrieren Freunde einladen Hilfe Benutzerliste Kalender Suchen Heutige Beiträge Alle Foren als gelesen markieren Right Nav

Left Container Right Container
 

Zurück   Muelheimer-Forum » Das ist Mülheim » Mölmsche Moodersprook


Portalsuche


Kalender
Mai 2012
  Mo Di Mi Do Fr Sa So
> 30 1 2 3 4 5 6
> 7 8 9 10 11 12 13
> 14 15 16 17 18 19 20
> 21 22 23 24 25 26 27
> 28 29 30 31 1 2 3

Antwort
 
LinkBack (2) Themen-Optionen Ansicht
  #281 (permalink)  
Alt 06.01.2012, 08:04
Erfahrener Benutzer
 
Registriert seit: 08.09.2006
Ort: Mülheim an der Ruhr
Beiträge: 275
Standard

Wie heißt denn der Maulwurf anderswo in Deutschland?

Ein erster Versuch einer groben Übersicht ohne Garantie für die exakte lautliche und geografische Richtigkeit. Auch sind Dialektwörter aufgeführt, die aus früheren Zeiten der Dialekte stammen.


Mundartliste "Maulwurf" ohne dialektgeografische Zuordnung. Dazu siehe bitte die Karte.


Auswürfl
Auwerfer
Chöare
Fraute
Fröte
Goo
Göre
Gür
Hunnewap
Hunnewupp
Jür
Kretsch
Mardwolf
Mauerwolf
Mauerwolf
Mauerzwolf
Mauraff
Maurewillwer
Mauwerfer
Molbert
Molda
Molderdejer
Moldwerf
Moll
Moll
Mollmaus
Mollterp
Molltrow
Mollwed,
Molthauf
Moltroff
Moltwerf
Moltworm
Molwerd
Mondwurf
Mottwolf
Mottwurf
Motwürfel
Mudwurf
Muggapfiffer
Mul
Mulbrich
Muldadier
Mullbert
Mullbruff
Mullewap
Mullewurp
Mullwapp
Mullwark
Mullworbn
Mullworm
Mullwupp
Mülter
Multwurf
Mundschmiß
Mutwolf
Mutwurm
Muudwerf
Muulwarp
Muwerf
Schä
Schallenirler
Schärmuus
Scharwel
Schellnieler
Scher
Scherer
Schermaus
Schermaus
Schor
talpidea
Taramföa?
Wannerk
Wannerup
Wannewupp
Wannewurm
Wanwurp
Warfel
Wennerk
Wialischer
Windwurm
Winnwörp
Winnwupp
Wrote
Wühler
Angehängte Grafiken
Dateityp: jpg Maulwurf-mundartlich3.jpg (137,9 KB, 1x aufgerufen)
__________________
Dialekt ist gesprochene Heimat

Geändert von Ssaansche (13.01.2012 um 10:19 Uhr)
Mit Zitat antworten
  #282 (permalink)  
Alt 12.01.2012, 08:19
Erfahrener Benutzer
 
Registriert seit: 08.09.2006
Ort: Mülheim an der Ruhr
Beiträge: 275
Standard

Und wie heißt der Maulwurf im übrigen Europa?
Angehängte Grafiken
Dateityp: jpg Maulwurf in Europa4.jpg (313,3 KB, 1x aufgerufen)
__________________
Dialekt ist gesprochene Heimat
Mit Zitat antworten
  #283 (permalink)  
Alt 19.01.2012, 08:01
Erfahrener Benutzer
 
Registriert seit: 08.09.2006
Ort: Mülheim an der Ruhr
Beiträge: 275
Standard

Franz Firla schreibt:

Wie ein altes plattdeutsches Sprichwort zu verstehen ist.

-in der Diskussion-

Im Internet begegnet man an einigen Stellen der Diskussion über die wahre Bedeutung der Redensart: „Wenn du den Teller leer ist, gibt es schönes Wetter.“
Angeblich handelt es sich um eine Fehlübertragung aus dem Plattdeutschen.

Hier einige Beiträge aus Foren:


(1)„Iss deinen Teller leer, dann gibt es morgen gutes Wetter" - "Das Sprichwort stammt aus dem Plattdeutschen und lautet in seiner ursprünglichen Form etwa so: “Et dien Töller leddig, dann givt dat morgen goods wedder”. Dies wurde etwas frei folgendermaßen übersetzt: “Iss deinen Teller leer, dann gibt es morgen gutes Wetter”. Doch “wedder” hat nicht nur die Bedeutung “Wetter” sondern auch “wieder”. Und somit heißt der Satz richtig übersetzt eigentlich so: “Iss deinen Teller leer, dann gibt es morgen gutes wieder” (zu essen)." - aus einem Beitrag von Stephan Gärtner ...


(2)Eigentlich ist das ein Plattdeutsches Sprichwort, dass nur falsch übersetzt wurde. Es heißt eigentlich (das ist jetzt ganz bestimmt falsch geschrieben): " wenn't eten upp kummt, gift gauts weer". Auf Deutsch würde das heißen:"Wenn das Essen aufgegessen wird, gibt es gutes wieder". Dieses Sprichwort macht durchaus Sinn, denn es ist natürlich ein Kompliment für den Koch, wenn man sein Essen auf isst, weil ihm dies zeigt, dass das Essen geschmeckt hat. Also wird er sich weiterhin Mühe geben. Da man das "weer" aber sowohl mit "wieder", als auch mit "Wetter" übersetzten kann, kam es zu einem Missverständnis, das sich bis heute gehalten hat.

(3) So würde ich gern mal herumfragen, ob jemand etwas Näheres zu folgendem Beispiel weiß: "Wenn man seinen Teller leerißt, gibt es am nächsten Tag schönes Wetter." Dies soll ein Mißverständnis sein, zugrunde liege ein "morgen gibt es Schönes wedder" (= wieder etwas Gutes). Diese Weisheit steht auch bei Wiktionary und anderswo, mit niederdeutschen Grundlagen:
"... dan geft et mon schoins wedder" oder "wenn't eten upp kummt, gift gauts weer".
Mir kommt das wie eine nachträgliche Deutung vor. Frage an die Kenner: Ist diese Wortstellung im Niederdeutschen überhaupt möglich? Gibt es überhaupt Belege für diese Version? Und auch sonst: Ist es logisch, die Kinder zum Aufessen von etwas offenbar nicht besonders Leckerem in dieser Weise zu ermuntern? Und ist es nicht gang und gäbe, die Kinder mit allerlei kindischen Belohnungen zu locken, wenn sie nur aufessen? ("Ein öffelchen für ..." usw., mein Gott, ich habe drei Töchter in dieser Weise animiert ...)

(4)
Und wo wir gerade beim Wetter sind: An dieser Stelle bietet sich die Gelegenheit, mit einem weit verbreiteten Missverständnis aufzuräumen, das seinen Ursprung im Plattdeutschen hat. Der Glaube, dass ein brav leer gegessener Teller Einfluss auf die meteorologische Entwicklung haben könnte ("Wenn du alles aufisst, dann gibt es morgen gutes Wetter") beruht auf einem Übersetzungsfehler. Auf Platt pflegte man nämlich zu sagen: "Un wenn du allens opeeten dost, dann gifft et morgen wat goods wedder" Übersetzt heißt das: "Wenn du alles aufisst, dann gibt es morgen wieder was Gutes!" Denn wo nichts übrigbleibt, da gibt es auch nichts aufzuwärmen, folglich wird am folgenden Tag eine neue Mahlzeit zubereitet, und Frisches schmeckt bekanntlich besser als Aufgewärmtes, daher darf man sich auf etwas Gutes freuen. Wenn dann auch noch die Sonne scheint, hat man doppelten Grund zur Freude, auch wenn das eine mit dem anderen nichts zu tun hat, denn zwischen Himmel und Teller besteht kein Zusammenhang. (Bastian Sick, auf den sich viele beziehen)




Meine Meinung:
Dazu sollte man erstmal in alten Büchern nachschauen, wie diese Redensart und ihre Variationen überliefert sind.

Quelle 1: R.Eckart, Niederdeutsche Sprichwörter ..., 1893 : Michel, ett, dat't got Wedde wat. aus Preußen.
Michel iß, dass es gutes(schönes) Wetter wird.

Quelle 2: J.Raub (1976): Nr. 1895a: Iät dienen Teller li-eg, dann gi-et et gu-et Wiär.

Auch hier ist die Deutung unmißverständlich. Im Münsterländer Platt ist Wiär=Wetter und werr=wieder, was aber nicht vorkommt.


Weitere Quellen werden noch gesucht.

In Bastian Sicks Beispielsatz ist mir die Wortstellung am Ende suspekt. Es müßte heißen: wedder wat goods. Es sei denn es handelt sich ursprünglich um einen gereimten Spruch, was hier aber nicht erkennbar ist.


Allgemein ist zu sagen:

Beide Deutungen sind im Platt dadurch vorgegeben, dass oft lediglich eine Vokalfärbung für den Unterschied zwischen „wieder“ und „Wetter“ entscheidend ist oder die Wörter sogar völlig gleich klingen.(Homonyme)

Zu bedenken ist auch, dass eine hochdeutsche Übertragung durchaus von einer mündlichen Form ausgegangen ist, eine Unterscheidung durch Klein- oder Großschreibung oder durch leichte Abwandlung von Vokalen und Konsonanten im Schriftbild nicht möglich war.

Die Deutung Wetter erscheint etwas glaubhafter dadurch, dass in Abwandlungen des Sprichworters auch anderes versprochen wird, z.B. ein neues Kleid und dass es dem Kind wenig nützt, wenn es beim mühsamen Essen wieder an neues Essen denken soll!
Es wird gegessen, was auf den Tisch kommt- und es darf nichts umkommen.

Nicht umsonst hat es seine Herkunft in Norddeutschland, wo das Wetter nicht immer sonnig
und für das draußen herumtollen geeignet ist. Der Spruch wäre im Süden weniger attraktiv.

Im Mölmsch Platt wäre die Verwechslung auch möglich, wenn man den langen i-Laut in „wiier“=wieder zu ee hin aussprechen würde und dann „Weer“= Wetter bekäme. Das ist durchaus im Gesamtdialektgebiet Mölmsch-Platt denkbar. „Wedder“ hieße allerdings wie „widder“hochdeutsch „weiter“.
__________________
Dialekt ist gesprochene Heimat

Geändert von Ssaansche (01.02.2012 um 16:06 Uhr)
Mit Zitat antworten
  #284 (permalink)  
Alt 24.01.2012, 12:20
Erfahrener Benutzer
 
Registriert seit: 08.09.2006
Ort: Mülheim an der Ruhr
Beiträge: 275
Standard

Nach Wilhelm Räderscheidt (Kölsch)
op Mölmsch Platt: Franz Firla


Dat Rennpääd

F
rou Jettschen had met öarem Mann.
dän Fränzken, döökes Ssorge;
he chingk eruut all dann un wann
un koam eas he-im am Morge.

Dann sseet he ömmer: Sin chesche-it,
wä'mer do chemäcklich sitte,
de Tied us wie dä We-ind verche-it.
do kummme Witze un domm Fitte,

do wäd vertellt, cheneck, chelaach,
chekaat, cheschmook, chedrunke,
bös schließlich dann dä helle Daach
deid duar de Ruute funke.

Nou springk me op, dink aan sin Fleech
un löp noh Huus – nou höar, Schatz –
me ärgert un me sche-ilt met sech
un maak dä beste Vörsatz.

Chiff me-i en Köösken, Jettsche!
Dou bös do min Herzblättsche!“

Et Jettschen woar van Hatten chudd
un nee op Striet verssette,
un met en nöi Kle-id of Hot
wuad aals chähn vercheete.

Bös schließlich dann ees e-ines Daachs,
dat koun öar nee chefalle,
höat se van öaren Mann et naachs
em Droum wat van en „Elsa“ kalle.

Aunere Morge sseet et: „Mann,
wat ös dat met der Elsa dann?“

„En Elsa, Elsa?“ sseet dä Franz
un föhlden sech chanz schlääch;
„Wat mack’sche me-i vandaach föarn Danz?
Dat ös doch waal nee Rääch!“

Dann laachden he ees hatt un sseet:
Och, Müüsken, leew kle-in Jette,
dat Elsa ös em Pääd, em Pääd,
do dead ek mol drop wette!

Dat Pääd dat soul dän easten Platz
belege be-i däm Renne –
un ek verluus. Nou we-ist dou dat,
die Summ will ek nee nenne!

Nou, Jettschen, wädse doch verstoon,
wie dat em Droum me-i dröckden.
Dat Che-ild, dat had me’t aanchedoon,
dat ek soa domm verjöckden! –

Chiff me-i en Köösken, Jettsche,
dou bliefs do min Herzblättsche!

Soa woar dann alles wiier chudd,
bös dat noh’m Nohberstädtche
dä Franz paar Daach verreise mutt
un he-imkoam noh sin Jettsche. –

„Wie woar et, Ke-ind?“ sseet he un laach,
„du wäds doch nee meah brumme?
Ssach, ös föar me-i denn in dä Daach
ke-im Poss hie aanchekumme?“ –

„Doch“, sseet die Frou, nohm em paar Beef
un dead däm Mann se cheewe:
„Un ouk en Kaate! – Kiek, wat leew!
DIM PÄÄD HEET OUK CHESCHREEWE!”
__________________
Dialekt ist gesprochene Heimat
Mit Zitat antworten
  #285 (permalink)  
Alt 28.01.2012, 15:25
Erfahrener Benutzer
 
Registriert seit: 08.09.2006
Ort: Mülheim an der Ruhr
Beiträge: 275
Standard

"Nur ein frecher Dialekt ist ein guter Dialekt.“


Karl-Heinz Göttert
__________________
Dialekt ist gesprochene Heimat
Mit Zitat antworten
  #286 (permalink)  
Alt 20.02.2012, 17:55
Erfahrener Benutzer
 
Registriert seit: 08.09.2006
Ort: Mülheim an der Ruhr
Beiträge: 275
Standard



Zum internationalen Tag der Muttersprache

am 21. Februar 2012




aus: Matthes Schmitz: Us Moodersprook
...
Mär, woar de frühe Keinertiit vöarbei,
dann woar et uut met usem schöne Platt,
manch eine koun dat Hoachdütsch nee bechriipe
un kriich dann döchtich Klöppes op sinn Chatt.
En Lei, dat woar op einmool Schiefertafel,
en Botterramm, dat schriif sich Butterbrot,
mär, schlimmer woar et noch met däm Salat,
dä mackde me uut usem schöne Schloot...

...
Aber war die frühe Kinderzeit vorbei,
dann war es aus mit unserem schönen Platt,
manch einer konnte das Hochdeutsch nicht begreifen
und kriegte dann tüchtig Klöppe auf seinen Hintern.
„En Lei“, das war auf einmal Schiefertafel,
„en Botteram“, das schrieb sich Butterbrot,
aber, schlimmer war es noch mit dem Salat,
den machte man aus unserem schönen „Schloot“...
__________________
Dialekt ist gesprochene Heimat
Mit Zitat antworten
  #287 (permalink)  
Alt 15.03.2012, 10:17
Erfahrener Benutzer
 
Registriert seit: 08.09.2006
Ort: Mülheim an der Ruhr
Beiträge: 275
Standard

Schnücksken van usem Künnich Wilhelm IV. , dän ke-im Blaagen had

(aus dem Klevischen übertragen, Quelle: De plattdütsche Kladderadatsch)

Dä Künnich re-isden ees nohm Rhien, un do koam he ouk noh Weeze, wu tur där Tied en aulen doawem Poosshauler woante. Ees die Pääd ömchespannt woode, kallden dä Künnich öwwer dit un dat, un dä doawem Poosshauler mackden nicks ees Komplimente un ssaach „jo“ off „nee“, derweege dat he ouk van Tuute un Bloose nicks we-iten dead. Endlich froag öm dän Künnich, wievöl Ke-iner he hädde, merr däm Poosshauler höarden merr wat van „wievöl“. „Twintich, Majestät,“ sseet he, „ un vanner Naach ös er e-in dovan kapott chechange.“ „Chott sseegen us,“ seet dä Künnich un laachden, „ ek woul, dat ek er merr e-in häd.“


Poosshauler = Posthalter, Pferdewechselstation
Angehängte Grafiken
Dateityp: jpg FW.jpg (44,9 KB, 0x aufgerufen)
__________________
Dialekt ist gesprochene Heimat

Geändert von Ssaansche (21.03.2012 um 07:11 Uhr)
Mit Zitat antworten
  #288 (permalink)  
Alt 26.03.2012, 07:28
Erfahrener Benutzer
 
Registriert seit: 08.09.2006
Ort: Mülheim an der Ruhr
Beiträge: 275
Standard

Laat Chlück un Pääch

Ssunn Jüngferken, aal öwwer dattich Johre, woul nou partout doch ouk noch ees hieroode, un hadd'n ssich ssunne Schmecklecker van ssevenzig Johre aancheelaach, un se häwwe ssich ouk noch chetraut.
Dat koun joo nee lang chutt chohn, un wat ssall ick ssägge, noh dre-i Johren wuar dat laate un ouk te kotte Chlück vöarbe-i. Dre-i Weeke noh däm dat se öm bechraawe hadde, koam de Wittfrau noh öare Mooder. Do fröög de Mooder: "Ssääg ees, minn Dian, wuar dä Männe nee doch all'n betsche te ault füar de-i; dou hees doch ssicher nee ssu völl van üm cheehatt, me-in ick?“
"Ja, joo“, ssaach et, noch verleew un tröastlich, „va Chround op wuar he minnen Brawe, ümmer tefre-ie un ewechal unwiderstehlich, ssu rääch ssunne Kavalier van'r aule Schual. Et Ssunndaags häwwe we-i ümmer nett un ssinnig länger in-e Bädder chele-ege, un dan, ees de chruate Klocke van'r Kirke ssu langssaam
Bim-bam lüüe dead, dan heet he me-i ssu chanz vöarsseechtig un leewevoll chlücklig chemack.
Ja, joo, un vöar dre-i Weeke üss't dan passiert, ees we-i uss ssu rääch leef hadden be-i däm Bim-bam, choaf et Füü-eralarm, un de Schell van'm Füürwehrauto bimmelten ümmer töösche däm Bim-bam, - ja, joo, doo heet he wahl 'n Tuck chekreege un üss dobe-i ut’m Tack chekumme, un dann üss he ssanf in minnem Arm incheschloope.“

(aus Wimm Lo-ahmanns „Duare-in“)
__________________
Dialekt ist gesprochene Heimat
Mit Zitat antworten
  #289 (permalink)  
Alt 31.03.2012, 16:30
Erfahrener Benutzer
 
Registriert seit: 08.09.2006
Ort: Mülheim an der Ruhr
Beiträge: 275
Standard

Bäästevaader heet nöi Tain chekreege, he kömp domit äwwer öwwerhaups nee turääch.
Middaachs be-im Eete choaw’t Ssuuren Kappes. Dat weckelden ssech töschen dat nöi Chebitt. He koun de Muul charnee meah verräppe. Do ös he dat le-id, nömp dat Chebitt metsamp dän Suure Kappes ut de Muule, schmiet dat düar de Kööke inne Eck un sseet: “Ssoa, nou fritt alle-in!"
__________________
Dialekt ist gesprochene Heimat

Geändert von Ssaansche (21.04.2012 um 15:13 Uhr)
Mit Zitat antworten
  #290 (permalink)  
Alt 05.04.2012, 16:46
Erfahrener Benutzer
 
Registriert seit: 08.09.2006
Ort: Mülheim an der Ruhr
Beiträge: 275
Standard

Eierpecke


Dagwieser 1930 (Zeitung in Rheinberg, F.F.)

Wat häbbe det Johr, 1930, op Posse Kinder on Groote wer vööl Freud gehat!
Dor stöhn op Soterdag in et Rhinberkse Blatt, dat sej in Rhinberk op de Määrt
wer Eier pecken deije wie in fruggeren Tid, on, weil Possemondag det Johr
op den ersten Aprel fiel, glöwne völ Lüj, man woll sej vor de Geck halde. Mar
näh!, die Kinder in Rhinberk hadde well begreepe, dat die Börgers van de
Sprookverein, an de Spetz den Sanitätsrat Dokter Schmitz, nit van et Lüge
tüß sind.
So wore sej allemol dor on hadde hattgekokte Eier in öhr Tasche: roje, grüne,
blaue, vilette, gäle, wette on bontgefärwte. On rechteg, dor kome sej all an,
Ohmen Hendrek met die Heere van de Sprookverein, on sej drugge in öhr
Tasche ock Eier wie all die Kinder.
Nau koß dat Eierpecke loßgohn. Wat ging et dorher! Äwer, - et verliep genau
na de Regel.
Woröm ging et dann eigentlich bej dat Eierpecke? Nau, - dat ös ganz einfach:
Die Eier wurdne Spetz täge Spetz geschlohn, bös dat een van die twee inge-
dötz oder gebroke wor. Genau so wurd dat met die stompe, andere Sitt van
dat Ei gemak, die Maaß hittne. Dat ingedötzte oder gebrokene Ei muß an den
„Tägespööler" afgegäwe werde. So hat den eene sin gebrokene Ei verlore, on
den andere hat et gewonne.
Ganz kort hitt'ne die Regel: Spetz op Spetz - Maaß op Maaß - gebrokene Eier
afgäwe!
Jederenne miek et so schlau wie Meister Kessenboom: Ers dat Ei an de Mau
afputze, dann vörsechteg on saachskes an die Tand tippe, dorbej äwer een
Ohr tuhalde, dann koß mer nämlek gut höre, off dat Ei hatt oder week wor.
Wenn me dat Ei van den „Tagespöler" tu hatt hiel, dann flöttne man op dat
Pecke met öm.
Jo, - so ging dat op de Määrt in Rhinberk tu; bald wore Eier verlore, bald ock
wer gewönne. Et wor en herrlek Spööl, on et soog üt wie op de Feileng in Moers.
Die Kinder lachne on hadde grote Freud dorbej.
Dor woren äwer ock enkelde, die versükne, met en Posselinnenei tu pecke.
Die häbbe gefudelt. Dat sech die Jonges nit bej de Kopp kreege, dat wor et all.
Äwer, man mot ehrlek bliewe, ock bej et Eierpecke.
On nau, - een Johr wier, wenn wer Posse ös, on die Posseier gut geroje sind,
dann komme wej Lüj van de Sprookverein wer na de Määrt, öm ow all Freud
tu maake.
Dann hitt et wer: Spetz op Spetz, - Maaß op Maaß! Gebroke Eier afgäwe!
__________________
Dialekt ist gesprochene Heimat
Mit Zitat antworten
Antwort

Lesezeichen

Stichworte
mölmsch, platt

Themen-Optionen
Ansicht

Forumregeln
Es ist dir nicht erlaubt, neue Themen zu verfassen.
Es ist dir nicht erlaubt, auf Beiträge zu antworten.
Es ist dir nicht erlaubt, Anhänge hochzuladen.
Es ist dir nicht erlaubt, deine Beiträge zu bearbeiten.

BB-Code ist an.
Smileys sind an.
[IMG] Code ist an.
HTML-Code ist aus.
Trackbacks are an
Pingbacks are an
Refbacks are an


LinkBacks (?)
LinkBack to this Thread: http://www.muelheimer-forum.de/moelmsche-moodersprook/108-moelmsch-platt.html
Erstellt von For Type Datum
Mölmsch (Dialekt) ? Wikipedia This thread Refback 23.02.2010 12:24
Mölmsch (Dialekt) ? Wikipedia This thread Refback 08.04.2009 13:47

Ähnliche Themen
Thema Autor Forum Antworten Letzter Beitrag
Mölmsch Platt News-Bot News aus Mülheim 0 01.12.2010 13:33
Der VHS-Kurs "Mölmsch Platt" News-Bot News aus Mülheim 0 11.12.2009 13:47
Mölmsch Platt als niederfränkische Mundart News-Bot News aus Mülheim 0 25.05.2009 11:24
Literatur Mölmsch Platt News-Bot News aus Mülheim 0 09.04.2009 09:51
Mölmsch Platt of Ssaansch Platt? News-Bot News-Archiv 0 26.03.2007 08:45



Alle Zeitangaben in WEZ +1. Es ist jetzt 10:07 Uhr.


Powered by vBulletin® Version 3.8.4 (Deutsch)
Copyright ©2000 - 2012, Jelsoft Enterprises Ltd.
Search Engine Friendly URLs by vBSEO 3.3.2
Powered by vBCMS® 2.3.2 ©2002 - 2012 vbdesigns.de
Template-Modifikationen durch TMS
no new posts